Haberleşme Vergisi : Belediye Gelirleri Kanunu’na göre belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde Posta Telgraf Telefon işletmesi tarafından tahsil edilen telefon, teleks, faksimile ve data ücretlerinden (tesis, devir ve nakil ücretleri hariç) alınan vergidir.

Haciz : Kesinleşmiş icra takibinin konusu olan bir alacağın ödenmesini sağlamak amacıyla borçluya ait ve haczi uygun görülen mallara icra müdürlüğünün el koyması işlemidir.

Hafriyat : Kazı; kazılar; toprak kazma; toprak çıkarma.

Hafriyat Toprağı : İnşaat öncesinde arazinin hazırlanması aşamasında yapılan kazı ve benzeri faaliyetler sonucunda oluşan toprak.

Hak : Hukuken korunan yarar.

Hakediş : Tamamlanmış iş kısımlarının inşaat proje yöneticisi tarafından periyodik biçimde denetlenip onaylanması üzerine, bunlarla ilgili sözleşme tutarının periyodik olarak mal sahibi tarafından ödenmesi.

Hakediş Programı : Tanım ve maliyetler ile birlikte işçilik ve malzemeyi içeren pozların toplamı sözleşme bedelini verir. Pozlar yardımı ile yüklenicilerin hakedişleri hesaplanır.

Halk Denetçisi : Ombudsman. Her ilde, mahallî idareler ve bunlara bağlı kuruluşlar ile bu idareler tarafından kurulan birlik ve işletmelerin, kurum dışı gerçek ve tüzel kişilerle ilgili işlem ve eylemlerinden kaynaklanan anlaşmazlıkların çözümüne yardımcı olmak üzere seçilen kişidir.

Halkoyu : Referandum; bir sorun hakkında halkın desteğini alabilmek için o hususun halkın kararına bırakılması ve halk tarafından sorunun oylanması.

Hamam : Yıkanmak için hizmete açılmış umuma açık yer.

Han : Yol üzerlerinde, şehir veya kasabalarda yolcuların konaklamaları için yapılmış otel benzeri yerler.

Hane : Ev—mesken anlamına geldiği gibi, bir şeyin bölündüğü, yarıldığı kısımlardan her birisi.

Hane Halkı : Çoğu zaman aile ile eşanlamlı olan hane halkı terimi, bir arada yaşayan fertlerden meydana gelen sosyo—ekonomik bir birim.

Harcama Birimi: Kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birim.

Harcama Kalemi : Personel giderleri, yolluklar, hizmet alımları, tüketim malları ve malzeme alımları, demirbaş alımları, makine teçhizat ve taşıt alımları, yapı tesis ve büyük onarım giderleri, diğer ödemeler ve transferlerden oluşur.

Harcama Talimatı : İdare adına geçici veya kesin olarak bir giderin yapılabilmesi için giderin konusunu, gerekçesini, yapılacak iş veya hizmetin süresini, hukuki dayanaklarını, tutarını, kullanılabilir ödeneğini, tertibini, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgileri gösteren ve harcama yetkilisinin imzasını taşıyan belge.

Harcama Yetkilisi : 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Ve Kontrol Kanunu’nun 31. maddesine göre, bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.

Harcırah : 6245 sayılı Harcırah Kanunu’na göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını ifade eder.

Harç : Yapıda tuğla ve taşları birbirine bağlamak ve kagir duvar ile tavanları sıvamak için kullanılan, kum, kireç, çimentoyu su ile karıştırılarak yapılan hamur.

Harita : Yeryüzündeki bir bölgenin belirli bir ölçekte kağıt üzerine çıkarılması işi.

Harita Bilgileri : Jeodezik (nirengi, nivelman, astronomik, sıklaştırma, çekül sapması, jeoid yükseklikleri), jeofizik (gravite, manyetik), Hidrografik, Oşinografik Ölçü ve Değerler, Koordinat Listeleri, Hava Fotoğrafları, Uzaktan Algılama Verileri (Uydulardan alınan görüntü ve sayısal veriler v.b.) ve her türlü sayısal — çizgisel haritalar ile bunlardan üretilen sayısal bilgiler.

Hastalık İzni : Hastalanan personele, hekim raporu üzerine verilen izin.

Hata Sınırı : Ölçü değerleri ile plân değerleri arasındaki kabul edilebilir en büyük farktır.

Hava Fotoğrafı : Havadan monoskopik veya stereoskopik olarak, değişik ölçeklerde alınan, değerlendirme amacıyla kullanılabilen renkli, infrared (kızılötesi), siyah — beyaz, pozitif veya negatif filmler ve camlarla, bunların her türlü kopyaları.

Hava Kirliliği : Toz, gaz, sis, koku, duman ya da buhar gibi kirleticilerin insan, bitki ve hayvan yaşamına ya da maddi nesnelere zara verecek, yaşamdan, maddi nesnelerden rahatça yaralanmasına engel olacak miktarda ve yoğunlukta atmosferde bulunması.

Hayvan Kesimi Muayene ve Denetleme Harcı : Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde, belediyelerce veya yetkili mercilerce verilen izne dayanılarak özel kişi ve kuruluşlarca tesis edilen mezbaha ve kenarlarda kesilen hayvanların kesim öncesi ve sonrası muayenesi veya belediye sınırları ve mücavir alanlar dışında kesilmiş olup da belediye sınırı içinde satışa arz edilecek etlerin sağlık bakımından muayene ve denetlenmesi karşılığı alınan bedel.

Hazırlık Soruşturması : Savcının yürüttüğü, isnat ve beraat delillerinin toplanmasını amaçlayan soruşturma. Yeterli derecede delil bulunmazsa ya da durumu soruşturmaya değer bulmazsa savcı soruşturmayı keser, yeterli delil elde edilirse savcı iddianame düzenleyerek kamu davası açar.

Hedeflerle Yönetim : Yönetici ile çalışanının karşılıklı görüşerek hedef belirlemesini ve belirli hedeflerin elde edilmesine dayalı olarak çalışanın değerlendirilmesini içeren bir yönetim ve performans değerlendirme yaklaşımı.

Hemşeri : Bir beldede ikamet eden kişiler.

Hesap Verilebilirlik : Kısaca bir kimsenin yaptıklarından dolayı başka bir otoriteye açıklamada bulunması olarak tanımlanabilir ve modern yönetimin teori ve uygulamasında anahtar bir kavramdır. Bu kavram, yöneticilere belirli bir takım görevlerini yerine getirmelerini ve bunlarla ilgili kural ve standartlara uymaları konusunda bir takım sorumluluklar yüklemek anlamına gelir.

Hesap Verme Sorumluluğu : Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olması ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermesi.

Heterarşi : Karşılıklı ilişki ve bağımlılık halindeki aktivitelerin eşgüdümünü ve kendi kendine organize olma etkinliklerini ifade etmektedir. Bu yönüyle heterarşi, kendi kendini organize eden kişilerarası ağları, örgütlerarası koordinasyonu, merkezsiz, çevre bağımlı sistemler arası döngüyü içermektedir.

Heyelan : Jeolojik materyallerin yerçekimi kuvveti etkisiyle yamaç aşağı harekete geçmesi.

Hidrografi : Denizler, nehirler ve diğer sular ile bunları çevreleyen kıyı şeridindeki seyir emniyeti ve kolaylığı için bilinmesi gereken bütün temel unsurları ölçen ve inceleyen ve bunları denizcilerin kullanmalarına elverişli bir şekilde yayınlayan bilim dalı.

Hidrografik — Oşinografik Değerler : Deniz, nehir, göl ve diğer bütün sularda, bunların kıyı şeridinde; seyir güvenliği ve kolaylığı için ölçülmüş bütün değerler ile deniz ve denizle temasta bulunan toprakla havanın, harita bilgisi olarak kullanılan fiziksel, kimyasal, jeolojik ve biyolojik özelliklerini belirten değerler.

Hiyerarşi : Altlık — üstlük ilişkisi.

Hizmet İçi Eğitim : Personelin çalıştığı kuruluşun amaçlarını benimsemekte ve desteklemekte daha istekli kılınması ve kuruluşun değişen koşullara uyumunu sağlayarak örgütsel etkililiğin gerçekleşmesi için başvurulan eğitim etkinlikleri.

Hizmet Kusuru : İdarenin yürüttüğü bir hizmetin kurulmasında, düzenlenmesinde ya da işleyişindeki bozukluk ve aksaklık.

Hizmet Sözleşmesi : İşçinin, belirli veya belirsiz bir süre iş görmeyi ve işverenin de buna karşılık bir ücret ödemeyi üstlendiği sözleşme.

Hizmet Yerinden Yönetim : Belli bir coğrafi alana bağlı olmaksızın hizmetlerin uzandığı bir çok mahalli kuruluşları içine alan belirli bazı kamu hizmetlerinin merkezin dışında özerk örgütlere bırakılmasıdır. Bu sistemde, bazı kamusal fonksiyonlar özerk bir statüye kavuşturulmakta ve bunları yürütecek örgütler oluşturulmakta, böylece merkezi idarenin hizmet yükü, daha teknik ve uzmanlaşmış birimlere transfer edilmiş olmaktadır. Hizmet yerinden yönetim sistemi, uzmanlık isteyen işlerde etkinliğin, verimliliğin ve uzmanlaşmanın sağlanabilmesi amacıyla uygulanmaktadır. Örneğin; Üniversiteler, Ticaret Odası ve benzeri kuruluşlar.

Hizmette Vatandaşa Yakınlık : Subsidiarity. Bu ilke, bir hizmetin prensip itibarı ile vatandaşa en yakın idari birim tarafından yerine getirilmesini, sadece ve sadece bu birim tarafından ya hiç ya da yeterince etkin bir biçimde yerine getirilemeyen hizmetlerin bir üst birim tarafından üstlenilmesini gerektirir.

Hukuk Devleti : Başta yaşamak olmak üzere, bir devletin vatandaşlarının tüm haklarını hukuki güvence altına almış olması.

Hukuk Devleti İlkesi : Sadece yönetilenlerce uyulacak kurallar koymayıp, aynı zamanda koyduğu hukuk kurallarıyla kendini de bağlı gören Devlet.

Hukuka Uygunluk Denetimi : Eylem ve işlemlerin ilgili kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer mevzuata uygunluğunun denetimidir.