Bağımsız Bölüm : Bir yapının Kat Mülkiyeti Yasası hükümlerine göre; bağımsız mülkiyete konu olan bölümlerden her biri. Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş yerlerde, ana gayrimenkulün ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli olan ve her biri kat mülkiyeti kütüğünde ayrı bir sayfaya tescil edilen konut, dükkan, mağaza gibi bağımsız mülkiyete konu bölümlerine bağımsız bölüm denir.
Bağımsız Bölüm : Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre, ana gayrimenkulün ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya müsait bağımsız mülkiyete konu olabilen bölümleri.
Bakıma Muhtaç : Kişinin, bedensel hareket edebilirliğinde otaya çıkan fonksiyonel kısıtlamalar ve engeller (felç; kişinin iç organlarında veya duyum organlarında genel veya kısmî fonksiyonsuzluk; hafıza veya oryantasyon bozukluğu; akıl hastalığı vb.) sonucunda gerek beden temizliğinde, gerek beslenmede, gerekse ev idaresinde başkalarının değişik sıklık ve yoğunlukla ve/fakat düzenli bakımına ihtiyaç duyma hali.
Bakıma Muhtaç İnsan : Günlük hayatta her zaman yapılması gereken bazı basit bedenî hareketlerin yerine getirilmesinde (giyinme, yeme içme, beden temizliği, tuvalet ihtiyacını giderme, alış veriş vb.) başkalarının fizikî yardımına ve desteğine sürekli olarak ihtiyaç duyan aciz insan.
Bakıma Muhtaç Özürlü : Ağır bir yaralanma, sakatlanma, doğuştan gelen veya daha sonra ortaya çıkan herhangi bir özürlülükten dolayı, başkalarının bakımına, kısmen veya bütünüyle sürekli olarak ihtiyaç duyan insan.
Bakıma Muhtaç Yaşlı : İleri yaşlılık sebebiyle bakıma muhtaç hâle gelmiş insan.
Bakıma Muhtaçlık Derecesi : Değişik derecelerde başkalarının fizikî desteğine ihtiyaç duyma durumudur.
Bakiye : Bir alacaktan geriye kalan miktar.
Balanced Scorecard : Dengeli sonuç kartı — kurum karnesi. Yöneticilere uzun dönemli stratejik hedeflerin kısa dönemli eylemlere dönüştürülmesinde aşamalı bir yaklaşım ile yol gösteren ve sonuç olarak stratejik kararlar ile uygulamaları bütünleştiren yeni bir yönetim sistemi.
Banliyö : Büyük bir kentin yakın çevresinde bulunan ve yaşayışına katılan yerleşme. Büyük bir kentin yakın çevresi, yöre, dolay.
Bar : Müşterilerin tezgah önünde ayakta durarak veya yüksekçe bir tabure üzerinde oturarak içki içip, dans edebildikleri eğlence yeri.
Baraka : Tahta, çinko, sac gibi hafif şeylerden yapılmış, temelsiz, eğreti yapı.
Basit Tamir Ve Tadil : Yapılarda derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması işlemleri.
Baskı Grubu : Ülke yöneticilerini, kamuoyunu veya başka toplumsal kuruluşları etkileyerek, üyelerinin ortak çıkarlarını gerçekleştirmeyi amaçlayan örgütlü toplumsal gruplar.
Başkan Vekili : Belediye başkanının, izin ve hastalık nedeniyle veya görevli olarak görevden ayrılması hallerinde bu süre içinde kendisine vekâlet etmek üzere belediye meclisi üyeleri arasından seçtiği kişi.
Başkanlık Divanı : Meclis üyeleri arasından, gizli oyla seçilen meclis birinci ve ikinci başkan vekili ile en az iki kâtip üyeden oluşan kurul.
Bekar Odası : Yalnız kimselerin, dışarıdan gelmiş işçilerin tek başlarına ya da birkaç kişi ile birlikte kalabilmeleri için düzenlenmiş yerler.
Belde : Belediyesi bulunan yerleşim birimi.
Belediye : 1) Belediye kelimesi, köken itibarı ile Arapça olup, bir insan topluluğunun yerleşme niyeti ile oturduğu yer anlamına gelen “Beled” kelimesinden türemiştir. Sözcük esas itibarı ile beldeye ilişkin kuruluş veya yönetim anlamına gelmektedir. 2) 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre; “Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisi”.
Belediye Başkanı : Belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi. (Belediye başkanı, ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilir.)
Belediye Meclisi : Belediye meclisi, belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden oluşur.
Belediye Nikahı : Medeni kanuna göre kıyılan resmî nikâh.
Belediye Organı : Belediye meclisi, belediye encümeni ve belediye başkanı, belediye organını oluşturmaktadır.
Belediye Sınırı : Belediye Kanununun ilgili maddeleri uyarınca hazırlanan, yetkili mercilerce onaylanarak kesinleşen ve belediyenin görev ve yetki alanını belirleyen sınırlardır.
Belge :Çeşitli ortamlarda bulunan her türlü bilgi kaynağı.
Belgeli Turizm İşletmesi : İstirahat ve eğlence yerlerinden, turizm sektöründe faaliyet gösteren ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununa istinaden Turizm Bakanlığınca düzenlenmiş belgesi bulunan yerler.
Belli İstekliler Arasında İhale Usulü : Ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda idare tarafından davet edilen isteklilerin teklif verebildiği ihale usulü.
Benchmarking : Kıyaslama. Bir organizasyonun kendini değerlendirerek, rakiplerini, iş ortaklarını, diğer sektörlerdeki başarılı örnekleri inceleyerek, iç ve dış pazarlardaki uygulamaları araştırarak ve en iyi uygulamaları örnek alarak zayıf olduğu yönleri geliştirmesi.
Bertaraf Etme : Ünitelerden kaynaklanan tıbbı atıkların ayrı toplanması, geçici depolanması, taşınması, çevreye ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde nihai olarak yakılması, düzenli depolanması ile ilgili tüm işlemler.
Beşeri Sermaye : Eğitim ve sağlık durumu ile teknik ve organizasyona ilişkin bilgi durumu. Kişisel beyin gücüne dayanan üretim kapasitesi.
Betonarme : Eğilme ve çekme kuvvetlerine dayanması için içine uygun şekilde çelik donatı yerleştirilmiş beton.
Betonarme Demiri : Betonarmede donatı olarak kullanılan çubuk halindeki çelik, beton çeliği.
Betonarme Hasırı : Betonarme döşeme veya perdelerde donatıyı meydana getiren beton çeliğinden yapılmış hasır. Betonarme hasırı yapı yerinde hazırlanabileceği gibi, fabrikada belli ölçülerde kaynaklı olarak yapılıp yapı yerine gönderilebilir. Bu ikincisine, hazır betonarme hasırı veya çelik hasır denir.
Betonarme Perde : Bir iskelet yapıda düşey ve yatay yükleri taşıyan betonarme duvar, perde.
Beyan : Bildiri, Bildirmek.
Beyana Güven : Vatandaşın kamu kurumları ile olan işlerinde kendisinden istenen bilgilere güvenmek anlamına gelmektedir. Yani, bu bilgilerin ispatlanması değil, ifade edilmesinin yeterli görülmesi.
Bila : “sız, siz” şeklindeki olumsuzluk ekidir. Bila faiz: faizsiz, Bila bedel: bedelsiz gibi.
Bilanço : Bir kuruluşun, belli bir tarihte, alacaklı ve borçlu bulunduğu değerleri gösteren özet muhasebe cetveli; işletmenin finansal durumu ve faaliyet sonuçlarını gösteren tablo.
Bileşim : Meclisin bir günlük toplantı süresi.
Bilginin Şeffaflığı: Bilginin kamuya açık olması. 1) Erişimi: Bilgi eşit şartlar altında herkesin erişimine açık olmalıdır. 2) İlgililik : Bilgi, ihtiyaçla ilgili olmalıdır. 3) Anlaşılırlık — Nitelik — Güvenilirlik: Bilgi, nitelikli ve güvenilir olmalı; tam, doğru, tutarlı, açık ve basit bir şekilde ifade edilmelidir. 4) Zamanlılık : Bilgi periyodik olarak ve zamanında yayınlanmalıdır.
Billboard : Reklam Panosu.
Bina : Kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebilecekleri ve insanların oturma, çalışma, eğlenme veya dinlenmelerine veya ibadet etmelerine yarayan, hayvanların ve eşyaların korunmasına yarayan yapılardır.
Bina Derinliği : Binanın ön cephe hattı ile arka cephe hattının en uzak noktası arasındaki en fazla yaklaşabileceği sınır.
Bina İnşaat Harcı : Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınması için ödenen bedeldir.
Bina Yaklaşma Mesafesi : Planda yapılan ve yapının yola ve komşu parsellere yaklaşacağı mesafe.
Bina Yüksekliği : Binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan mesafesidir. İmar planı ve yönetmelikte öngörülen yükseklik.
Birahane / Meyhane : Şişe veya kadehle içki satışı ile soğuk ve sıcak yemek servisi yapılan kapalı ve(ya) açık yer.
Birim Fiyat Listesi : Her takvim yılı başında rayiçler tespit edildikten sonra yapılarda bulunan imalatlara ve nakliyeye tabi malzemelerin yükleme-boşaltma ve istifine ait analizler.
Birim Fiyat No : “Poz no” olarak da bilinir. Rayiç veya birim fiyatların tanınmasına yarayan bir kod numarası.
Birinci Sınıf Gayri Sıhhi Müesseseler : Meskenlerden ve insanların ikametine mahsus diğer yerlerden mutlaka uzak bulundurulması gereken tesisler.
Birleşik Tesis : Hamam, sauna, masaj ve güzellik salonu ile benzeri tesislerden iki veya daha fazlasının bir arada bulunduğu yer.
Bitişik Nizam : Bir veya birden fazla komşu parsellerdeki binalara bitişik olan yapı nizamıdır.
Bitkisel Toprak : Bitki gelişimi için organik ve inorganik madde ile hava ve su sağlayan toprak.
Blok Nizam : İmar planı veya ilgili Yönetmelikte cephe uzunluğu, derinliği ve yüksekliği belirlenmiş tek yapı kitlesinin bir veya birden fazla parsel üzerine oturduğu bahçeli yapı nizamıdır.
Bodrum Kat : Zemin katın altındaki katlardır.
Boğaziçi Alanı : Boğaziçi kıyı ve sahil şeridinden, öngörünüm, geri görünüm ve etkilenme bölgelerinden oluşan ve sınırları ve koordinatları Boğaziçi Kanununa ekli krokide işaretli ve 22/07/1983 onay tarihli nazım planda gösterilen alandır.
Boğaziçi Sahil Şeridi : Boğaziçi Kanununa göre, Boğaziçi kıyı kenar çizgisi ile 22/07/1983 tarihli 1/5000 ölçekli nazım planında gösterilen hat arasında kalan bölgedir.
Bom : İş makinelerinin kaldırma kollarına verilen ad.
Bordür :Kenar Süsü. Yollara döşenen süslü taşlar.
Bölge : “Çevre”, “Alan” anlamına gelmekte olup, çok boyutlu, çok anlamlı ve sınırları oldukça güç çizilen bir kavramdır. Bölge, bir devlet bağlamında alt birimleri ifade ederken, uluslar arası hukuk çerçevesinde aynı çıkarlara sahip, coğrafi, siyasal ve ekonomik yakınlık içinde olan devletler topluluğunu anlatmaktadır. Örneğin, Avrupa Birliği de bu anlamda bir bölge yönetimi olarak değerlendirilebilir.
Bölge Planı : Kalkınma planları ve Ülke Mekansal Politika Planına uygun olarak, metropoliten bölgeler, planlama kriterleri açısından bütünlük gösteren veya birden fazla ili içine alan; bölge düzeyinde sürdürülebilir kalkınmayı ve bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmayı hedefleyen; sosyoekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri ve uyumunu, yatırımların, faaliyetlerin ve alt yapının mekansal dağılımını ve gerektiğinde yer seçimini belirleyen; uygulama araçları ve programına sahip kapsamlı rapor ve eki Bölge Gelişim Şeması’ndan oluşan Stratejik Plan.
Bölgesel Dengesizlik : Bir ülkede farklı yörelerde sürdürülen farklı ekonomik faaliyetler sonucunda oluşan gelir ve sosyopolitik farklılıklar.
Bölgesel Kalkınma : Kalkınma planlarının ve politikalarının bölge ölçeğinde düzenlenmesi.
Bölgesel Kalkınma Ajansları : Kamunun finansman sağladığı bölgesel ekonomik gelişmeyi özendirmek üzere tasarlanmış, çalışma alanı merkezi ve yerel idarelerin dışında olan kurumlar.
Bölgeselleştirme : Daha çok yönetsel bir anlam taşır ve merkezi yönetim karşısında bölgesel birimlerin yetkilerinin ve akçal kaynaklarının artırılmasını, bir başka deyişle yönetsel açıdan güçlendirilmelerini ifade eder.
Bürokrasi : Bürokrasi kavramı, genelde örgüt, örgütün işleyişi gibi anlamlar içermekte ve bu özelliği ile özel sektör için de geçerli olmasına rağmen, genel olarak kamu yönetimi anlamında kullanılır. Bürokrasi, siyasi sistemin bir parçası olan yönetsel yapıyı ve onun eylemlerini anlatır. Böylece bürokrasi, merkezi yönetimlerdeki ve yerinden yönetim kuruluşlarındaki yönetimi ve kamu politikalarının uygulanmasını ifade eder. Başka bir anlatımla bürokrasi, devletin, yürütmeye ilişkin kolunun yapı ve faaliyetlerinden meydana gelir. Yapısal bir kavram olarak bürokrasi, devletin örgütsel görünümünü yansıtır. Her devlet, yasalarla belirlenen görevini yerine getirmek için ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde çeşitli örgütlenmelere gider. Bu devlet örgütlerine de kamu bürokrasisi denilir. İşlevsel bir kavram olarak bürokrasi ise, genel kuralları ve kamu politikası kararlarını uygulama süreci olarak tanımlanır.
Bütçe : Devletin, bir kuruluşun, bir aile veya bir kimsenin gelecekteki belirli bir süre için tasarladığı gelir ve giderlerini tür ve ayrıntılarıyla gösteren çizelge.
Bütçe Açığı : Kamu harcamalarının kamu gelirlerini aşan miktarı.
Bütçe Çağrısı : Belediye bütçesinin hazırlanması için, belediye birimlerinin kendi dairelerinin gider bütçelerini hazırlamaları için yapılan çağrı.
Bütçe Dengesi : Gelirin gidere eşit olma durumu.
Bütçe Emaneti : Mali yıl içerisinde veya sonunda verile emrine bağlandığı halde herhangi bir nedenle kısmen veya tamamen ilgililerine ödenmeyip, bütçeye gider kaydedilerek emanete alınan borç tutarı.
Bütçe Fazlası : Kamu gelirlerinin kamu harcamalarını aşan kısmı.
Bütçe İçi Avans : Tahakkuk ve verile emri işlemlerinin tamamlanması beklenilmeyecek ivedi ve çeşitli giderler için ita amirlerinin gösterecekleri lüzum üzerine, görevlendirecekleri mutemetlere, üst sınırları yılları bütçe yasalarıyla saptanacak tutarlarda verilen para.
Bütçe İçi Kredi : Tahakkuk ve verile emri işlemlerinin tamamlanması beklenilmeyecek ve avans sınırlarını aşan ivedi ve çeşitli giderler için dairesinin göstereceği lüzum üzerine ita amirleri mutemetleri adına banka ve saymanlık nezdinde açılan kredi.
Bütçe Kararnamesi : Bütçe yılına ait gider ve gelir toplamları ile bunlarla ilgili hükümleri ve bütçe açığı varsa ne suretle kapatılacağına ilişkin hususları içeren metin.
Bütçe Kodlaması : Devlet faaliyetlerinin kurumsal, fonksiyonel, ekonomik sınıflandırılmasıdır.
Bütçe Tertibi : Gider bütçelerinde program, alt program, faaliyet-proje, ödenek türü ve harcama kalemlerinden oluşan sıralanış, düzenleniş biçimi.
Bütçe Yılı : Bir bütçenin uygulanmaya başladığı günden ertesi yıl aynı güne kadar geçen süre.
Büyükşehir : Merkezî idarenin vali yönetimindeki şehirlerinden nüfus ve ticarî bakımından belli bir büyüklükte olan yerleşim yerleri.
Büyükşehir Belediyesi : En az üç ilçe veya ilk kademe belediyesini kapsayan, bu belediyeler arasında koordinasyonu sağlayan; kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren, yetkileri kullanan; idarî ve malî özerkliğe sahip ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisi.
